SOTSIOLOGIYA DARSIDAGI MINI-GIPNOZ

Payshanba kuni birinchi para qanaqadir МЧС haqidagi fan. Ikkinchi para sotsiologiya, keyin ingliz tili xullas, deyarli muhim fanlar yoʻqdek. Xohlab, xohlamay, ertalab Instagram’imni titkilagancha, sekin ostonovkaga yurib chiqdim. Eh, 150 oʻtib ketdi. Keyingisi yarim soatdan keyin keldi. Vabo, oʻlat, ebola haqidagi darsga 20 daqiqa kechikib keldim. Amallab oʻtkazdik. Ikkinchi para tuzukroq. Sotsiologiya domla yaxshi pedagog, doim qiziq narsalar haqida gapirib beradi. Oldida uyatga qolmaslik uchun bir ikki bet mavzuni oʻqiymikin, deb kursdoshlarimdan soʻrasam, bu safar psixologik test oʻtkazishlarini aytishdi. Zoʻr-ku!

Keldilar, oʻtgan darslarni bir takrorladik. Oʻtgan mavzu: «Подсознание. Схема психики человека по Зигмунду Фрейду» Yelena Elvirovna, domlamizning ismi shunaqa, chiroylikkina, yoshi, hayotiy tajribasi katta ayol, lekin yoshlarni tushunishga harakat qiladi. Xullas, bir varaqdan qogʻoz olishimizni soʻradilar. Erinmasangiz, siz ham ichki psixikangizni bilishingizga yordam beruvchi shu testni oʻzingizda sinab koʻring.

Ustozimiz men ich-ichimdan qiziqib ketayotganimiz seansni boshladilar.

“Koʻzingizni yumib, oʻrmonni tasavvur qiling. Uni bir sidira kuzatib, koʻzingizni oching va u qanday koʻrinishda ekani, siz qayerda turganingiz haqida qaydlar yozib qoʻying.”

Hammasini batafsil qogʻozga tushirdim.

“Yana koʻzni yumib, oʻrmon boʻylab harakatlaning. Oldingizdan bir hayvon chiqdi. U qanaqa jonzot? Sizning unga munosabatingiz qanaqa? Undan qoʻrqyapsizmi?”

Yana qaydlar yozdik. Hech kim bir-biriga nima tasavvur qilganini aytmayapti, test oʻrtasida «Медведь!» deb, baqirvorgan Azizadan tashqari.

“Yumuq koʻzlar bilan yana diqqatni jamlab, oʻrmonning ochiqroq joyiga keling. U yerda ot turibdi. U qanaqa? Rangi, koʻrinishi qanday? Sizning unga munosabatingiz qanaqa? Unga yaqinlashdingizmi? Mindingizmi? Yozib oling…”

OK. Endi-chi?

“Oldingizdan koʻl chiqdi. Nima qilyapsiz? Uning koʻrinishi, sizning munosabatingiz qanaqa?”

Done! Next…

“Oʻrmondan olib chiqib ketadigan koʻcha chiqdi. Undan yura boshlang. U qanaqa koʻcha? Yoʻlning oxiriga yetib qoldingiz. Oʻrmondan chiqdingiz. Nimani koʻryapsiz? Hammasini yozib oling.”

Boʻldimi? Ta’birlarga navbat!

Ustozimiz demokratik prinsiplarga asoslangan holda hammadan oʻz tasavvurlari haqida soʻrab, uning nimani bildirishini aytishni boshladilar. Oʻrmon bizning hayotni qanday koʻrishimiz ekan. Men kuzgi, yorugʻ, kichkinagina oʻrmonni tasavvur qilgan edim. Kuzgi oʻrmonni koʻz oʻngimga keltirganim hayotning zavqini umr oxirida koʻrishimni, uning yorugʻligi optimistligim va oʻrmon kichkinaligi umrim davomida har qanday masalaga bosiqlik bilan yondosha olishimni anglatar ekan. Kimdir mavsumiy oʻrmonlarni, ulkan archalar-u, qaragʻaylarni tasavvur etibdi. Bu ular hayotda oʻzini juda kichik odam deb bilishidan darak berarkan.

Keyingisi hayvon. Bu oʻzimiz ekan. Buni eshitib, hamma kuldi. Men bechora esa tasavvur qilgan narsamning ruscha nomi uyoqda tursin, oʻzbekchasini topish bilan ovora edim. Tinmay yerda timirsikilanayotgan uzun tumshuqli choʻchqaga oʻxshash maxluqni ta’riflasam, buni chumolixoʻr deyishlarini bilib oldim. Qiziq, otiniyam bilmidiganim mashu aji-buji narsa qattan tasavvurimga keldi. Xullas, Yelena Elvirovnaning tushuntirishlari boʻyicha, doim nimadirni qidirib, iskab, timirsikilanib yurarkanman. Bu meni podsoznaniyam ekan. OK. Kimdir koala, yana kimdirlar boʻrining ne ma’no berishini soʻrashdi. Koala-odam yalqovroq, oʻta ehtiyotkor, boʻri kuchli va epchil ekanini aytdilar.

Xop, oʻrmonning ochiq joyichi? Otchi? Otni tasavvur qilish uchun koʻp vaqt berishgandek. Men koʻz oʻngimga otni keltirdim-u, tezroq shu safargi koʻz yumish tugashini tilagandim. Ustozimiz obdon otlarimiz haqida soʻradilar. Bitta qizimiz yakkashoxni tasavvur qilgani, unda osmonlarga uchganini aytdi. Qizigʻi, koʻpchilik unga mingashib koʻrgan. Men esa qoravoy otga yaqinlashmadim ham. Ot – bu muhabbat ramzi ekan. Bizning oʻz juftimizni qanday koʻrishimiz ekan. Bundan chiqdi, men muhabbat bobida tashabbuskor emasman. Umuman sevishni bilmayman, desa ham boʻladi. Siz-chi? J Bizning guruhdagi koʻpchilik romantik chiqdi. Ayniqsa, jimgina yuradigan oʻsha kursdoshimning bir pasda otda uchib kelganini aytmaysizmi? Lol

Koʻl deyilganda men Amerikaga borganimda koʻrgan koʻlmakni eslabman negadir. U ham oʻrmon yaqinida joylashgan edi. Juda boʻgʻiq rangda, yuzasida esa baliqlar oʻlib yotardi. Shuni aytganimda, oʻta artistik harakatlari bilan yoqalarini ushlagancha, «Ужас!» dedilar. Hammaning fikrini eshitib, oxirida bu suv nimani bildirishini aytganlarida oʻzim ham shunday dedim. Koʻl bizning jinsiy aloqaga munosabatimiz ekan! Oʻzimni gʻalatiligimni sezishga undayotgan kursdoshlarim tasavvurlari esa ularning ancha “sexy”ligini koʻrsatdi. Ikkitasi choʻmilibdi suvda, bittasi oʻzining aytishi boʻyicha “shunchaki oyogʻini chaygan.” Ustozim menga u narsa haqida juda yomon xayolda ekanim, bu fikrimni oʻzgartirishim kerakligini aytdilar. Aha, harakat qilaman.

Keyingisi koʻcha edi. Men oʻsha koʻlmak yonidagi oʻsha yoʻlni xayol qildim. U asfalt koʻcha. Koʻcha oxirida esa avtovokzal bor edi. Ufqda esa juda chiroyli qishloqcha koʻrinardi. Avtobuslar oʻsha yerga eltadi. Men chiqishni moʻljallayotgan PAZ avtobusda esa dilimni ogʻritgan bir inson konduktorlik qilayotgan ekan.

Yoʻl va manzil bizning hayotda muammolarni hal etish va kelajagimiz haqidagi tasavvurlarimiz ekan. Xullas, men muammolarga konstruktiv yechim toparkanman va kelajagimni juda chiroyli, gʻanimlarim esa xor boʻlgan holatda tasavvur qilarkanman. Qoyil! Koʻplari juda toʻgʻri chiqdi. Boʻlarkan-ku shunaqa darslar boʻp tursa! Gipnoz menga yoqdi. Siz ham oʻzingizda sinab koʻring.